انواع مدیریت سازمانی و تجاری را چطور یاد بگیریم؟ پست ها و شغل های مرتبط

محمد کدخدایی

انواع مدیریت سازمانی چیست!؟ مدیریت درون سازمانی از جایی به بعد در شاخه های تخصصی و گرایش های مدیریتی گسترده تر می شود. زیرا تعریف مدیریت فقط به دیدگاه کلیشه ای “مدیریت رئیس است” خلاصه نمیشود. همین توسعه و شاخه بندی مباحث مدیریت در زیر شاخه های مختلف باعث شده فرصت های شغلی جدید در قالب و مفهوم مدیریت تخصصی ایجاد شود. لذا در این مقاله انواع پست ها و شغل های مدیریت مختلف را برای شما توضیح می دهیم. حتی اگر به دنبال شرکت در دوره‌های مدیریت باشید شاید این مقاله کاربردی و مفید به نظر برسد. پس با من همراه باشید.

جدول ۱: انواع مدیران بر اساس سطح سازمانی

سطح سازمانی	عنوان مدیران نمونه	شرح وظایف کلیدی
مدیران ارشد	مدیرعامل (CEO)، اعضای هیئت‌مدیره	تصمیم‌گیری‌های کلان، تدوین استراتژی، رهبری کلی سازمان
مدیران میانی	مدیر مالی، مدیر بازاریابی، مدیر منابع انسانی، مدیر عملیات	اجرای استراتژی‌ها، نظارت بر واحدها و هماهنگی بین بخش‌ها
مدیران عملیاتی	سرپرستان واحد، مدیران بخش‌های اجرایی	مدیریت فعالیت‌های روزانه، اجرای سیاست‌ها در سطح عملیاتی

جدول ۲: انواع مدیران بر اساس حوزه تخصصی

عنوان شغلی	نام اختصاری	حوزه مسئولیت اصلی
مدیر عامل	CEO	هدایت کلی سازمان و تعیین اهداف بلندمدت
مدیر مالی	CFO	مدیریت مالی، بودجه، حسابداری
مدیر منابع انسانی	HRM	جذب، آموزش، ارزیابی و پشتیبانی کارکنان
مدیر بازاریابی	CMO	برنامه‌ریزی و اجرای استراتژی‌های بازاریابی و تبلیغات
مدیر عملیات	COO	نظارت بر عملیات اجرایی روزمره و کارایی سیستم‌ها
مدیر فناوری اطلاعات	CIO	راهبری سیستم‌های IT و توسعه فناوری در سازمان
مدیر استراتژیک	—	تدوین برنامه‌های استراتژیک و تحلیل محیط داخلی و خارجی
مدیر پروژه	—	برنامه‌ریزی، زمان‌بندی و مدیریت پروژه‌های خاص
مدیر نوآوری	—	هدایت فعالیت‌های خلاقانه و توسعه محصولات/خدمات نوآورانه
مدیر کیفیت	—	نظارت بر کیفیت خدمات و محصولات، کنترل استانداردها

مهم ترین پست مدیریت سازمان چیست!؟

در ابتدا به تفاوت مدیریت و ریاست در دوره کنونی اشاره کردم. امروزه روند مدیریت به آمیخته‌ای از دانش و تجربه تغییر کرده است. به طور مثال می‌توان به دوره جامع MBA اشاره نمود. افراد شرکت‌کننده در این دوره می‌توانند به عنوان مدیر عملیات (Operations Manager) یک سازمان تجاری مشغول به کار شوند. نقشی که مسئول اجرای اهداف سازمانی، بهینه‌سازی فرآیندها و تضمین کارایی روزمره است .

البته توجه داشته باشید برای تصدی این شغل مدیریتی حتما باید مدرک MBA معتبر ارائه دهید. با شرکت در یک دوره معتبر و بین‌المللی مطابق MBA GLOBAL می‌توانید مهارت‌های لازم را بدست آورده و آینده شغلی خود را در جایگاه مرتبط تضمین کنید.

براساس نظریات موجود در مرکز آنلاین Southern Cross University یکی از پست‌های کلیدی پس از MBA در واقع مربوط به موقعیت شغلی مدیر اجرایی است که مسئولیت برنامه‌ریزی عملیاتی، مدیریت منابع و تضمین عملکرد بهینه را بر عهده دارد .

افراد مهارت جو پس از چند سال تجربه و گذراندن MBA گزینه‌هایی مانند مدیر اجرایی و مدیر ارشد در مسیرهای شغلی رایج و پرتقاضا معرفی شده‌اند.
برای اینکه حیطه و گستردگی MBA را بیشتر درک کنید توصیه می کنم مقاله فرصت‌های شغلی MBA را مطالعه کنید.

مدیریت فناوری اطلاعات

امروزه به خاطر توسعه فناوری های دیجیتال و رشد روز افزون استفاده و کاربری ابزارهای دیجیتال در کسب و کار های مختلف ما شاهده اهمیت روز افزون مهارت‌های شغلی در رابطه با فناوری اطلاعات هستیم. البته سازمان های بزرگ بخاطر نیاز به مدیریت کافی در تجهیزات و حتی رویدادهای فناوری به یک مدیر و مسئول ویژه در این حیطه نیازمند هستند.

آینده شغل ها با فناوری اطلاعات چگونه است!؟

با وجود رشته های دانشگاهی مرتبط و دوره های مهارت محور می توانید آینده اشتغال خود را در دنیای کسب و کار تضمین کنید. ترکیبی از کمالگرایی و علاقه مندی به مباحث فناوری اطلاعات می تواند انگیزه ای باشد تا به شغل های مدیریتی در زمینه IT و فناوری اطلاعات بیشتر فکر کنید. لیست مشاغل مدیریتی در این حوزه را با دانش و مهارت مورد نیاز برایتان آورده ام.

مدیریت داخلی یک شغل مهم و کلیدی

مدیریت داخلی اولین بار در دهه 1930 به عنوان بخش جدایی‌ناپذیری از «کنترل داخلی» مطرح شد مفهومی که در چارچوب COSO Committee of Sponsoring Organizations پی‌ریزی شد و هدف آن تضمین دستیابی به اهداف عملیاتی، گزارشدهی مالی و رعایت قوانین است.

سازمان‌هایی مانند بیمارستان‌ها، شرکت‌های تولیدی و مؤسسات مالی برای بررسی و رفع اموری مانند رعایت فرآیندهای داخلی، مدیریت ریسک، و انطباق با قوانین و مقررات به یک مدیر داخلی با تجربه و آشنا به دانش کنترل داخلی نیاز دارند. در ادامه لیست کوتاه و مختصر از وظایف مهم مدیر داخلی یک سازمان را برای شما آورده‌ام؛ لطفا دنبال کنید:

شما باید به عنوان یک مدیر داخلی اول از همه در طراحی و اجرای سیستم کنترل داخلی مهارت داشته باشید تا در شغلتان موفق باشید .

نظارت و ارزیابی دوره‌ای فرآیندها یکی از وظایف مهم مدیران داخلی است که معمولاً ترکیبی از تجربه و دانش است .
با شرکت در دوره آکادمیک مدیریتی با گرایش مدیریت داخلی مهارت‌هایی مانند تحلیل ریسک داخلی و ارتباط موثر بین واحدها برای تضمین انطباق و گزارش‌دهی دقیق را یاد می‌گیرید .
اگر می‌خواهید مدیر موفقی باشید باید برای اداره کارکنان یک سازمان مهارت‌هایی مانند رهبری تغییر و آموزش پرسنل برای رعایت کنترل‌ها و فرآیندها را یاد بگیرید .

لیست 5 مهارت مهم یک مدیر داخلی

مدیریت داخلی یکی از چالش‌برانگیزترین مشاغل سازمانی در حیطه مدیریت است. در یک جمله کوتاه می‌توان گفت: مدیر داخلی یعنی فردی که فرآیندها و منابع داخلی سازمان را به‌صورت هماهنگ و کارآمد، مدیریت می‌کند و با مهارت‌هایی مانند رهبری تیم‌، تحلیل داده‌های اجرایی و حل مشکلات ساختاری نه تنها موجبات رشد و پیشرفت سازمان را فراهم می‌کند بلکه از مشکلات جدی در آینده جلوگیری خواهد کرد.

✅ این تعریف برگرفته از شرح وظایف «Internal Operations Manager» و «Line Manager» است که مسئول نظارت بر عملیات داخلی، بهینه‌سازی فرآیندها، هدایت تیم‌ها و تصمیم‌گیری داده‌محور هستند.

آیا وجود یک مدیر داخلی ضروری است؟

شما تصور کنید یک سازمان تجاری با اهداف تجارت در بازارهای بین‌المللی با مشکلات کوچک و بزرگی مانند تفاوت‌های فرهنگی و زبانی بین تیم‌ها، نوسانات نرخ ارز، تاخیر در زنجیره تامین جهانی، و پیچیدگی‌های قانونی چند کشور سر و کار دارد. در این شرایط حضور یک مدیر داخلی متخصص و دانش‌آموخته به‌طور مبرم قابل تامل است.

البته سازمان‌های کوچک با پرسنل زیر ۲۰ نفر (مطابق استاندارد کسب‌وکارهای بسیار کوچک یا micro-business) همچنین ساختار ساده، تصمیم‌گیری متمرکز و چرخه کسب‌وکار محدود دارند معمولا نیازی به وجود مدیر داخلی در مجموعه خود ندارند .

شغل مدیریت روابط عمومی

مدیریت روابط عمومی معمولا یک عنوان شغلی سازمانی است که در ارگان های دولتی بیشتر به چشم می خورد. سازمان هایی مانند اداره فنی و حرفه ای و سازمان آموزش و پرورش از مهم ترین ارگان های دولتی هستند که در روند تحصیل و مهارت آموزی معمولا با آنها برخورد کرده اید.

البته شرکت های بزرگ نیمه دولتی و حتی خصوصی نیز ممکن است به یک مدیر داخلی به عنوان فردی دانش آموخته و با تجربه نیاز داشته باشند. با شرکت در دوره مدیریت روابط عمومی می توانید فرصت های شغلی مربوطه را بدست آورید.

شغل و وظایف مدیر منابع انسانی چیست؟!

مدیریت منابع انسانی برای سازمان‌هایی که بیش از ۵۰ نفر پرسنل دارند، به عنوان یک واحد مستقل و ضروری قلمداد می‌گردد، چرا که در این مقیاس حداقل نیاز به یک مدیریت منابع انسانی احساس می‌شود .

به طور کلی اگر بخواهم مدیر منابع انسانی را خیلی کوتاه و بروز تعریف کنم، یعنی کسی که انگیزه، جذب و نگهداشت پرسنل را به نحوی مدیریت می‌کند تا سازمان با بهترین نیروها رشد کند.

مهارت های مورد نیاز برای مدیریت منابع انسانی

این مدیر باید در انجام وظایفی مانند استخدام و جذب نیرو (Talent Acquisition) توسعه و آموزش کارکنان (Learning & Development) و مدیریت عملکرد و ارزیابی حرفه‌ای (Performance Management) مهارت داشته باشد.

وجود این مدیر باعث می شود از مخاطراتی مانند خروج استعدادها، افت روحیه سازمانی و ناسازگاری در اجرای استراتژی‌ها در هر سازمان جلوگیری نموده. همچنین مدیریت صحیح در این تخصص باعث می شود از تبدیل این مسائل به معضلات جدی در آینده جلوگیری گردد .

البته کسب‌وکارهای کوچک معمولاً مدیر داخلی استخدام نمی‌کنند و صرفاً به مشورت با مشاور منابع انسانی یا دفاتر حسابداری/حقوق و دستمزد بسنده دارند که البته این نیز واجب و ضروری است.

شغل مدیر بازرگانی و مدیر فروش

شغل مدیر بازرگانی و مدیر فروش دو رکن اساسی برای شرکت ها و کارخانجات بزرگ تولید و صادرات محصولات مختلف است . در ایران نیز صنایع کوچک و بزرگ دولتی و نیمه دولتی مانند صنایع نفت و گاز ، صنایع پتروشیمی و حتی صنایع غذایی ایران به واحد های مدیریتی تجاری مانند مدیریت فروش و مدیریت بازرگانی وابستگی و نیاز مبرمی دارند.

افراد دانش آموخته در دانشگاه ها و یا افراد شرکت کننده در گرایش های مدیریت فروش و مدیریت بازرگانی می توانند شانس خود را برای استخدام در صنایع بزرگ و بین المللی افزایش دهند. لیست زیر 5 مورد از تخصص ها و مهارت ها و حتی تجارب مرتبط با این دو واحد مدیریتی است که برای تصدی این شغل باید به آن تسلط داشته باشیم ( در آینده نزدیک اضافه می گردد )

وظایف شغل مدیر محصول چیست؟

من اولین بار در کتاب «The Lean Startup» نوشته اریک ریز (2011) درباره مدیر محصول خواندم. این کتاب را از سایت رادیو مثبت تهیه کرده بودم که مدیر محصول را به طرز شگفت‌آوری توضیح داده بود، و بعداً در همکاری با شرکت‌های بزرگ متوجه شدم که مدیر محصول یک شغل جدی و مهم است.

به طور مثال، یک مدیر محصول در برند بزرگ و معتبری مانند میهن و کاله بررسی می‌کند که چطور نیازهای مصرف‌کننده در دسته‌بندی‌های محصول محلی شناسایی شده و با طراحی بسته‌بندی مناسب و قابل رقابت پاسخ داده شود.

خلاقیت و توانمندی مدیر محصول باعث افزایش سهم بازار در رده‌های محصولات استراتژیک شده. همچنین اجرای برنامه های واحد مدیر محصول باعث می شود رضایت مشتری بهبود یابد.

این نمونه‌ها کاملاً واقعی هستند و با توجه به فعالیت‌های این برندها در بخش تحقیق بازاریابی و توسعه محصول، معمولاً توسط مدیران محصول پیگیری می‌شوند. جایگاه شغلی مدیر محصول با دانشی در زمینه چرخه تولید همچنین با مواردی مانند دانش و خلاقیت در بازاریابی و فروش همراه است.

مدیریت لجستیک و زنجیره تامین برای استخدام در کارخانجات

این دو عنوان یعنی مدیریت لجستیک و زنجیره تامین در واقع با کسب‌و‌کارهای تولیدی ارتباط دارد که شامل برنامه‌ریزی و کنترل جریان مواد اولیه تا محصول نهایی، ذخیره‌سازی، حمل‌ونقل، و توزیع مؤثر به بازار هستند. حالا افراد دانش‌آموخته در این رشته می‌توانند با بررسی فرصت‌های شغلی به‌عنوان مدیر یا مسئول این دو موضوع مهم در صنایعی که به چنین تخصص‌هایی نیازمند هستند، مشغول به کار شوند.

مثال‌های زیر نمونه‌ای بارز از وظایف مشترک یا متفاوت این دو پوزیشن شغلی در حین انجام وظایف کاری است.

🔄 مدیریت لجستیک (Logistics Manager)

برنامه‌ریزی حمل‌ونقل و مدیریت توزیع: شامل انتخاب حامل‌ها، تنظیم مسیرها، و پیگیری ارسال‌ها
کنترل موجودی و انبارداری: نظارت بر وضعیت کالا، چیدمان بهینه انبار، و اجرای روش‌هایی مثل ABC یا JIT
مذاکره با تأمین‌کنندگان حمل‌ونقل و 3PL: برای کاهش هزینه‌ها و تضمین
نظارت بر KPI‌های لجستیکی: تحلیل هزینه حمل، نرخ ارسال به‌موقع، و دقت موجودی

🌐 مدیریت زنجیره تامین (Supply Chain Manager)

مدیریت جامع جریان تأمین تا تحویل: از تأمین مواد اولیه تا تولید و فروش به مصرف‌کننده نهایی
برنامه‌ریزی تقاضا و تولید: پیش‌بینی نیاز بازار، هماهنگی تولید و مدیریت موجودی
مدیریت تأمین‌کنندگان و قراردادها: ارزیابی و انتخاب تأمین‌کننده، مدیریت تعامل، و تضمین کیفیت
تحلیل داده‌های عملکرد زنجیره تامین: نظارت بر عملکرد کل زنجیره از طریق تحلیل داده و معرفی بهبودها

چرا دوره‌های مرتبط با بازار اینقدر مهم است؟

اولا می‌توان به مدیریت فروش و توسعه بازار اشاره نمود. آیا شما قصد دارید در واحد فروش و یا واحد بازرگانی سازمان‌ها استخدام شوید؟ پس حتماً در یک دوره جامع با گرایش‌های مرتبط با مدیریت فروش، مدیریت بازاریابی و توسعه کسب‌وکار شرکت نموده و امتیاز ویژه‌ای برای فعالیت در شرکت‌ها و حتی بهبود کسب‌وکار شخصی نصیب خود کنید.

همچنین توصیه می‌کنم با شرکت در دوره آموزش مدیریت فروش تسلط علمی به مهارت‌هایی همچون برنامه‌ریزی و مدیریت Pipeline فروش در CRM و یا اصول مذاکره فروش (Sales Negotiation) در بسته‌های قراردادی پیچیده شغل خود را ارتقا دهید.

✅ مهارت‌های اشاره‌شده برگرفته از لیست‌های معتبر آموزش فروش مانند:

مدیریت Pipeline، Prospecting، بازاریابی مبتنی بر نیاز مشتری و بستن معامله
مهارت‌های مذاکره فروش از جمله آمادگی، گوش‌دادن فعال، و کنترل احساسات در مذاکره
اگر بخواهید، می‌توانم برای تکمیل بخش‌های دیگر مقاله‌تان نیز منابع دقیق‌تر ارائه دهم تا جنبه مستند و علمی آن تقویت شود!

شغل مدیر مالی چیست؟ فرصت های شغلی مدیر مالی

امور مالی و حسابداری سازمان‌های تجاری بزرگ صرفاً به ثبت فاکتورهای خرید و فروش و حتی انبارداری محدود نیست. این سازمان‌ها برای انجام کارهای مهمی مانند بودجه‌ریزی و کنترل هزینه، تحلیل صورت‌های مالی برای تصمیم‌گیری راهبردی و مدیریت جریان نقدی (Cash Flow Management) به یک مدیر مالی متخصص نیاز دارند.

این فرصت شغلی آسان نیست و باید به عنوان یک مسئول مالی ارشد در تخصص‌هایی مثل تهیه گزارش‌های مالی تلفیقی و تحلیل مالی با استفاده از نسبت‌های مالی و شاخص‌های عملکردی زمینه و دانش قبلی و حتی تحصیلات دانشگاهی داشته باشید. در ضمن شما می‌توانید با شرکت در یک دوره جامع مدیر مالی که معمولاً مهارت‌محور است، آن را ضمیمه رزومه خود کرده و به‌عنوان یک مدیر مالی مبتدی در برخی از سازمان‌ها مشغول به کار شوید.

آیا تا کنون درباره مدیریت آموزش چیزی شنیده اید!؟

موقعیت شغلی مدیریت آموزش چیزی نوظهور نیست. مدیریت آموزشی ده های گذشته نیز تدریس می شده . شغل مدیریت آموزشی معمولا جزو رده های شغلی علمی و فرهنگی به شمار می رود و برای استخدام به عنوان مدیر در آموزشگاه ها و دانشکده ها مناسب است.

آیا گرایش مدیریت آموزشی در بین گرایشهای مختلف MBA وجود دارد؟ پاسخ این سؤال منفی است. گرایش مدیریت آموزشی در زمره گرایش‌های اصلی رشته MBA قرار نمی‌گیرد، بلکه به عنوان یک زیرشاخه یا رشته مستقل در حوزه آموزش و علوم تربیتی شناخته می‌شود.

چطور این مهارت‌های مدیریتی را یاد بگیریم

توانایی و دانش مدیریت از طریق مهارت آموزی قابل دست‌یابی هست. شما می‌توانید تحصیلات دانشگاهی خود را با یکی از رشته‌های مدیریت مانند مدیریت بازرگانی، مدیریت دولتی و مدیریت منابع انسانی شروع کنید. البته مدرک دوره متوسطه شما باید مرتبط با علوم انسانی یا تجربی باشد تا امکان انتخاب این رشته‌ها در دانشگاه برایتان فراهم شود.

همچنین می‌توانید در دوره‌های تکمیلی مدیریت مانند MBA جامع شرکت نموده و یا یکی از گرایش‌های آن را به عنوان تحصیلات تکمیلی انتخاب کنید. این دوره‌ها معمولاً شامل مباحثی همچون استراتژی، منابع انسانی، بازاریابی و تحلیل مالی هستند و پایه‌ای قوی برای ورود به مشاغل به شمار می رود.

هر کدام از گرایش ها و تخصص های مدیریتی ممکن است مدرک خاص خود را داشته باشد و همچنین با انتخاب گرایش‌های مختلف ممکن است امکان استخدام در فرصت های مدیریتی متنوعی فراهم شود. اگر درباره شرایط و نحوه استخدام مدیران سوالی هست حتما با کارشناسان ما در ارتباط باشید.

چه امتیازی به این مقاله می دهید؟

از ۱ تا ۵ امتیاز بدید.