هرمس علم گستر آیریک
درود و عرض ادب دوستان. در این مقاله قصد داریم تفاوت بین دو رشته مدیریتی MBA و DBA را برای شما توضیح دهیم. کارشناس ارشد مدیریت کسب و کار MBA (Master of Business Administration) و DBA (Doctor of Business Administration) در واقع دو مورد از رشتههای پرطرفدار مدیریتی هستند. اما به طور مثال برای آنکه بتوانیم در دوره DBA شرکت کنیم ابتدا باید دوره MBA یا حداقل مدرک کارشناسی ارشد مرتبط را پشت سر گذاشته باشیم.
همچنین مدیران در دوره MBA با مهارتهایی مانند رهبری سازمانی، تصمیمگیری استراتژیک، تحلیل مالی و بودجهبندی، بازاریابی، عملیات و مدیریت زنجیره تأمین، مدیریت منابع انسانی آشنا میشوند.
شباهت ها و تفاوت MBA و DBA از نظر رویکرد
دوره DBA در واقع سطح دکتری کسب و کار است و تمرکز بیشتری روی مهارت تحقیق و پژوهش کاربردی، حل مسائل پیچیده سازمانی با استناد به دادهها، طراحی و اجرای پروژههای تحقیقاتی برای بهبود عملکرد کسبوکار، تحلیل پیشرفته روشها و نظریههای مدیریتی دارد. این موارد برای سازمانها و شرکتهای مختلف تجاری در مواردی مثل بهبود اثربخشی عملیاتی، تحول دیجیتال، افزایش بهرهوری، استراتژیهای نوآوری و تغییر سازمانی بسیار کاربرد دارد.
مقایسه MBA و DBA از نظر کتاب ها و درس ها
رشتههای مدیریت ارشد کسب و کار و مدیریت عالی کسب و کار از نظر کتابها،مهارتها و درس هایی که در طول دوران فراگیری به آن پرداخته میشود نیز متفاوت هستند.
برای مثال کتابهای مرجع MBA معمولاً شامل اصول مدیریت، اقتصاد خرد و کلان، حسابداری مالی، بازاریابی، مدیریت عملیات، مدیریت استراتژیک و رفتار سازمانی است. اما کتابهای دوره DBA شامل کتب تخصصی تحقیق مدیریت، متدولوژی پژوهش کمی و کیفی، تحلیل آماری پیشرفته، نظریات استراتژیک پیشرفته می باشد. همچنین DBA با مباحث سطح بالاتر شامل مطالعات موردی نیز می باشد.
تفاوت MBA و DBA از نظر گرایش
آیا میدانید رشتههای مدیریتی DBA و MBA در واقع گرایشمحور هستند. یعنی اینکه شما پس از گذراندن چند مهارت عمومی میبایست در یکی از گرایشهای مورد نیاز خود به طور حرفهای به مهارتآموزی بپردازید.
به طور مثال پس از گذراندن مهارتها و درس های عمومی MBA میتوانید تحصیلات خود را در گرایش دیجیتال مارکتینگ ادامه دهید. ما قبلاً انواع گرایشهای MBA را در یک مقاله جداگانه معرفی نمودهایم. اما جالب است بدانید گرایشهای مدیریت عالی کسب و کار DBA نیز جای کمی بحث و بررسی دارد.
گرایش های مهمی که در DBA وجود دارد
به طور مثال در مدیریت عالی کسب و کار گرایشهایی مانند رهبری و مدیریت تغییر (Leadership & Change Management)، استراتژی و نوآوری (Strategy & Innovation)، تحلیل دادهها و هوش تجاری (Data Analytics & Business Intelligence) وجود دارد که برای رهبران سازمانها و مدیران ارشد نیازمند تصمیمگیریهای راهبردی با اتکا به دادهها کاربرد دارد و یا گرایش مدیریت مالی پیشرفته (Advanced Finance Management) مدیریت عالی کسب و کار برای شرکتهای بزرگ، مؤسسات مالی و سرمایهگذاری کاربرد دارد. در حالی که این موارد در MBA دیده نمیشود یا در سطحی بسیار مقدماتیتر پوشش داده میشود.
تفاوت منابع آموزشی MBA و DBA
کتابها و منابع آموزشی این دو دوره مدیریتی نیز با توجه به موضوع و هدف یادگیری هریک، متفاوت است. به مثالهای زیر توجه کنید:
- در MBA معمولاً منابعی همچون اصول مدیریت، اقتصاد خرد و کلان، حسابداری مالی، بازاریابی، مدیریت عملیات، مدیریت استراتژیک و رفتار سازمانی تدریس میشوند.
- در DBA کتابها و منابع تخصصیتر مثل متدولوژی پژوهش کمی و کیفی، تحلیل آماری پیشرفته، نظریات استراتژیک سطح بالا و مطالعات موردی پژوهشی مورد استفاده قرار میگیرند.
این تفاوت نشان میدهد که استاد در هنگام تدریس و ارائه مباحث آموزش MBA بیشتر بر کاربرد مهارتها در مدیریت عملی تأکید دارد. این در حالی است که مهارت آموزی در DBA بر تحقیق و توسعهٔ نظریههای مدیریتی در عمل متمرکز است.
مقایسه موقعیت شغلی MBA و DBA
در این بخش از مقاله میخواهیم تفاوت MBA و DBA را با رویکرد شغلی بررسی کنیم. اینکه فرصتهای مدیریت شغلی در این دو سطح مدیریتی چیست و چه تفاوتها و شباهتهایی دارد؛ در واقع مهمترین منظور و هدف افراد از جستجو درباره تفاوتها و شباهتها است.
عناوین شغلی فرد تحصیل کرده در مدیریت ارشد کسب و کار
فردی که مدرک MBA دارد میتواند به عنوان مدیر تجاری، مدیر بازرگانی، مدیر عملیات تجاری در شرکتهای ایرانی همچون پگاه، ایرانخودرو، شرکت لبنیات میهن مشغول به کار شود و وظایف سمت مدیریت ارشد را بر عهده بگیرد؛ مانند تدوین استراتژی فروش و بازاریابی، نظارت بر عملیات داخلی و خارجی تجاری، عقد قراردادها، مدیریت تیم فروش و بازاریابی، پیگیری رشد سودآوری و توسعه بازار.
همچنین با متخصص شدن در گرایش دیجیتال مارکتینگ MBA میتوان مدیر دیجیتال مارکتینگ، مدیر بازاریابی آنلاین شد و یا مسئول کمپینهای تبلیغاتی دیجیتال و استراتژی محتوا گردید. یا حتی با تحصیل در گرایش بازاریابی بتوان سمت سرپرست ارشد بازاریابی، مدیر فروش یک مجموعه تولیدی محصولات بهداشتی را بر عهده گرفت.
اصول وظایف شغلی در MBA
معمولا سطح DBA نسبت به MBA سختتر به نظر میرسد. حالا سوال بسیاری از مهارتآموزان این است که: تفاوت وظایف و مشاغل مدیر DBA با مدیریت ارشد کسب و کار یا همان MBA چیست؟
فردی که در دوره دکترای DBA شرکت میکند به عنوان مشاور ارشد استراتژیک، مدیر تحول سازمانی، مدیر تحقیق و توسعه (R&D) در شرکتهایی مثل کاله، سایپا، شرکت داروسازی ایرانهرمن میتواند مسئولیتهای مختلفی را قبول کنند. وظایف مدیر ارشد مواردی همچون طراحی پروژههای پژوهشی، رهبری تحول دیجیتال سازمانی، تدوین استراتژی بلندمدت، نظارت بر نوآوری محصولات، تحلیل دادههای کلان برای تصمیمگیری راهبردی و ارتباط با سطوح مدیریتی عالی شرکت می باشد.
نتیجهگیری کلی درباره مقایسه MBA و DBA
MBA و DBA هر دو در حوزهٔ مدیریت کاربرد دارند، اما مسیر و اهداف متفاوتی را دنبال میکنند.
- MBA برای مدیران میانی و کسانی که به دنبال ارتقای مهارتهای اجرایی و عملی مدیریت هستند بسیار مناسب است.
- DBA برای مدیران ارشد، پژوهشگران حرفهای و رهبران سازمانی که قصد دارند به تحلیلهای عمیق، تحقیقهای کاربردی و استراتژیهای سطح بالا بپردازند طراحی شده است.
چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
درود مطلب را خواندن و استفاده کردم اما شخصا نگرشی درباره مقایسه mba با مباحث dba ندارم یعنی صرفا تصور من بر مبنای بی فایده بودن مقایسه این دو هست و لذا تصور می کنم اغلب در پی mba هستیم. حالا صرف اینکه در مدیریت به دانش و آگاهی برسیم و بتوانیم یک تیم را مدیریت کنیم بسیار دوره جامع و کاربردی است. این بحث مقایسه mba , dba به علت تفاوت در سطح اصلا جایز نیست و اصولا کاربردی ندارد. من توصیه می کنم هر فرد مهارت جو با فراگیری اصل پنجگانه مدیریت شروع کند و مهارت و تخصص یا دانش مدیریت گردن را تا جایی ادامه دهد که ذهن را به سمت رهبری کسب و کار هدایت کرده اگر هم به دنبال مقایسه هستیم به نظر شخص بنده لازم است سعی کنیم اولویت بندی مناسب را صرف انتخاب گرایش کنیم