امنیت شبکه 10 نکته کلیدی برای پیچیدگی و چالش‌ها در دنیای کامپیوتر

امنیت شبکه به مجموعه‌ای از استراتژی‌های جامع ” مبتنی بر تکنولوژی‌های پیشرفته ” سیاست‌گذاری‌های شفاف و فرآیندهای سازمان‌یافته گفته می‌شود که به‌منظور محافظت از داده‌ها و منابع دیجیتال در برابر تهدیدات متنوع داخلی و خارجی؛ تدوین شده و لازم الاجرا است. در این راستا، پروتکل امنیتی جامع “NIST Cybersecurity Framework” که توسط موسسه ملی استاندارد و فناوری USA تنظیم شده ، به عنوان یکی از معتبرترین چارچوب‌ها شناخته می‌شود. مفهوم Network Security به طور کلی؛ مسائل امنیتی و حفظ اطلاعات را برای گستره‌ای از شبکه‌های داخلی متعلق به خانه های مسکونی، شبکه داخلی شرکت‌ها و سازمان‌ها تا کل اینترنت جهانی در بر می‌گیرد.

اصول بنیادین

امنیت شبکه، سه اصل بنیادین یعنی محرمانگی، یکپارچگی و دسترس‌پذیری اطلاعات را در تمامی سطوح تضمین می‌کند، به گونه‌ای که حفاظت از اطلاعات حیاتی نظیر داده‌های مالی و سیستم‌های CRM به طور کامل پوشش داده می شود. همچنین امکان مقابله با چالش‌هایی همچون نقض حریم خصوصی و حملات سایبری پیشرفته نیز به صورت نرم افزاری و سخت افزاری فراهم است. همچنین امنیت شبکه در سطح کاربر “به‌ویژه در شبکه‌های کوچک” مستلزم استفاده هوشمندانه از امکانات داخلی سیستم‌عامل، یادگیری مهارت های مورد نیاز و رعایت اصول اساسی امنیتی است. رعایت این موارد، سطح بالاتری از حفاظت را در برابر تهدیدات سایبری فراهم می‌کند. برای شرح این موضوعات ابتدا به 12 اصل بنیادین برای تامین حرفه‌ای امنیت شبکه کامپیوتری که یک پروتکل کامل سازمانی را دربر می‌گیرد اشاره می کنیم:

1. کنترل دسترسی (Access Control): تضمین می‌کند که تنها افراد مجاز بتوانند به منابع شبکه دسترسی داشته باشند شامل سیاست‌های مجوزدهی، نقش‌ها (Roles)، و تکنیک‌های محدودسازی دسترسی است.
2. یکپارچگی داده (Data Integrity): حفاظت از داده‌ها در برابر تغییرات غیرمجاز یا حملات و استفاده از توابع هش (Hashing) مانند SHA و MD5 برای اطمینان از صحت داده‌ها.
3. محرمانگی (Confidentiality): جلوگیری از دسترسی غیرمجاز به اطلاعات حساس شامل استفاده از رمزنگاری و روش‌های حفاظت از داده‌ها.
4. در دسترس بودن (Availability): تضمین می‌کند که سرویس‌ها و داده‌های شبکه همواره برای کاربران مجاز در دسترس باشند. و استفاده از روش‌هایی مانند افزونگی (Redundancy) و محافظت در برابر حملات DDoS.
5. پاسخ به رخدادها (Incident Response): داشتن یک برنامه مشخص برای مدیریت رخدادهای امنیتی شامل شناسایی، تحلیل، و بازیابی از حملات.
6. امنیت فیزیکی (Physical Security): جلوگیری از دسترسی فیزیکی غیرمجاز به تجهیزات شبکه. و استفاده از قفل‌ها، دوربین‌های مداربسته، و کارت‌های هوشمند.
7. آموزش و آگاهی کاربر (User Awareness): آموزش کاربران درباره رفتارهای ایمن در فضای شبکه. و کاهش حملات مهندسی اجتماعی (Social Engineering).
8. مانیتورینگ و تحلیل (Monitoring and Analysis): نظارت بر ترافیک شبکه برای شناسایی فعالیت‌های مشکوک و استفاده از ابزارهایی مانند SIEM (Security Information and Event Management).
9. پروتکل‌های امنیتی (Security Protocols): استفاده از پروتکل‌هایی مانند HTTPS، SSL/TLS، IPSec برای تضمین امنیت ارتباطات.
10. به‌روزرسانی و پچ امنیتی (Patching): اعمال پچ‌های امنیتی برای رفع آسیب‌پذیری‌های شناخته‌شده در سیستم‌ها و نرم‌افزارها.
11. جداسازی شبکه (Network Segmentation): تقسیم شبکه به بخش‌های مجزا برای کاهش خطر دسترسی غیرمجاز و محدود کردن حملات.
12. مدیریت دستگاه‌ها (Device Management):کنترل و نظارت بر دستگاه‌های متصل به شبکه. و استفاده از NAC (Network Access Control) برای جلوگیری از ورود دستگاه‌های ناامن.

چطور امنیت شبکه را تامین کنیم!؟

تامین امنیت شبکه در واقع یک چرخه بی پایان است که نیازمند یادگیری مداوم، تامین تکنولوژی‌های جدید، و پیاده سازی استراتژی‌های پیشرفته است. بدون رعایت این موارد نمی توان امنیت داده ها و حفظ حریم خصوصی را نه در شبکه داخلی و نه در برابر حملات خارجی تامین نمود. سازمان های کوچک و بزرگ نیازمند پیروی از پروتکل ها و چارچوب های اصولی برای افزایش امنیت شبکه های داخلی و مقابله با نفوذ حملات خارجی مانند DDoS می باشد. حتی آموزش پرسنل و افراد کلیدی سازمان در برابر حملات رایج مانند فیشینگ، باج‌افزار، و مهندسی اجتماعی نیز واقعا مهم و ضروری است. جمع بندی این بخش شامل موارد زیر است:

• چرخه بی‌پایان امنیت شبکه: امنیت شبکه باید به‌طور مداوم به‌روزرسانی شود تا با تهدیدات جدید مقابله شود.
• یادگیری مداوم و تامین تکنولوژی‌های جدید: این امر حیاتی است، زیرا تکنیک‌ها و ابزارهای مهاجمان نیز به‌سرعت پیشرفت می‌کند.
• اهمیت استراتژی‌های پیشرفته: پیاده‌سازی استراتژی‌هایی مانند سیستم‌های تشخیص نفوذ (IDS)، مدیریت رخدادهای امنیتی (SIEM)، و استفاده از هوش مصنوعی برای شناسایی تهدیدات، جزء الزامات امنیت شبکه در عصر حاضر است.
• حملات خارجی مانند DDoS: این نوع حملات یکی از شناخته‌شده‌ترین تهدیدات است، اما بهتر است به دیگر حملات رایج (مانند فیشینگ، باج‌افزار، و مهندسی اجتماعی) نیز اشاره شود.
• چارچوب‌های اصولی: استفاده از چارچوب‌هایی مانند ISO 27001، NIST Cybersecurity Framework، و CIS Controls می‌تواند به ایجاد یک پایه قوی برای امنیت شبکه کمک کند.
• توجه به خطاهای انسانی: باید پرسنل و افراد کلیدی در برابر روش ها و آسی های مخبرب انسانی مانند روش های فریب مهندسی اجتماعی و فیشینگ آموزش ببینند.

تا اینجا درباره کلیات امنیت شبکه توضیح دادیم. اما به این نکته توجه داشته باشید که بهترین روش تامین امنیت : توجه به لایه های امنیتی داخلی است. طبیعتا از نظر فنی و مهندسی نیز مهم‌ترین لایه امنیتی یک شبکه کامپیوتری به تامین امنیت داخلی  آن مربوط است که در ادامه توضیحات جامعی درباره آن به شما ارائه می کنیم.

امنیت شبکه داخلی چیست؟

امنیت شبکه داخلی مجموعه‌ای از راهکارها و تدابیر است که برای حفاظت از زیرساخت‌های داخلی شبکه‌های کامپیوتری کوچک و بزرگ خصوصا شبکه داخلی سازمان‌ها و شرکت‌ها طراحی شده است. این اقدامات ب هطور کلی شامل استفاده از فناوری‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری تخصصی و معتبر در حوزه فناوری های امنیت شبکه می‌شود. ابتدا باید تدابیر سخت‌افزاری مانند فایروال‌های پیشرفته و تجهیزات امنیتی را تهیه نمود و شبکه را به آن مجهز کرد. تجهیزات امنیتی ارائه‌شده توسط شرکت‌هایی نظیر سیسکو ”   CISCO SECURITY ” به‌عنوان یکی از معتبرترین برندهای این حوزه، دیواره ای محکم برای دفاع در برابر تهدیدات خارجی را فراهم می‌کند.

امنیت نرم‌افزاری

امنیت شبکه در سطح نرم‌افزاری شامل راهکارهایی می‌شود که هرکدام وظیفه مشخصی را تعریف نموده. برای مثال می توان به سیستم‌های شناسایی و جلوگیری از نفوذ (IDS/IPS) اشاره نمود که برای شناسایی تهدیدات بالقوه و جلوگیری از ورود آنها به شبکه طراحی شده‌اند.

مدیریت دسترسی

در حوزه امنیت نرم‌افزاری شبکه می‌توان به ابزارهای مدیریت دسترسی کاربران اشاره نمود که زمینه کنترل دقیق بر حقوق و مجوزهای کاربران ایجاد می‌کند. با تعریف سطوح مختلف برای یک یا چند کاربر در شبکه داخلی می‌توان دسترسی های مختلفی را برای این افراد تعریف نمود. به طور مثال؛ مدیر شبکه می تواند این را تعریف کند که واحد حسابداری به کدام اطلاعات مالی دسترسی داشته باشد و یا کدام افراد مجاز به دسترسی به داده‌ها و منابع اصلی CRM یک سازمان هستند. همه اینها در کنترل‌های مدیریت دسترسی از طریق تنظیماتی در Active Directory و یا به کمک نرم‌افزارهای IAM (Identity and Access Management) قابل تنظیم و ویرایش است.

مانیتورینگ

علاوه بر این، نقش نرم‌افزارهای مانیتورینگ شبکه در نظارت مداوم بر جریان داده‌ها واقعا ضروری و کاربردی است به طوری‌که در صورت شناسایی فعالیت‌های مشکوک ” در لحظه ” هشدارهای فوری ارائه خواهد شد و احتمالا دسترسی های غیر مجاز فورا مسدود می‌گردد. این راهکارها به همراه سیاست‌های امنیتی مدون، بخش نرم‌افزاری امنیت شبکه را به ستون فقرات دفاع سایبری تبدیل می‌کند. در مجموع به کمک لایه های نرم افزاری؛ امنیت شبکه داخلی بر اصول بنیادین مانند کاهش تهدیدات سایبری، بهینه‌سازی منابع و تضمین محرمانگی داده‌ها استوار می ماند.

• کنترل دسترسی: محدود کردن دسترسی کاربران به منابع بر اساس نقش و مجوزهای آنها.
• سیستم‌های تشخیص نفوذ (IDS): شناسایی و جلوگیری از دسترسی‌های غیرمجاز به شبکه.
• فایروال‌ها: مدیریت جریان داده بین شبکه داخلی و اینترنت.

تعریف امنیتی در سطح کاربر

تجهیزات اداری و کامپیوتری در سازمان‌های بزرگ معمولاً شامل رک سرورها و سیستم‌های پیشرفته تحت شبکه است که از طریق سیستم‌عامل ویندوز سرور کنترل و مدیریت می‌شوند. این زیرساخت‌ها امکان مدیریت متمرکز منابع، کنترل دسترسی‌ها و حفاظت از داده‌ها را فراهم می‌کنند.

با این حال، در سازمان‌های کوچک‌تر با تعداد پرسنل کمتر از 10 نفر، معمولاً نیازی به استفاده از چنین زیرساخت‌های حرفه‌ای احساس نمی‌شود. این دفاتر کوچک اغلب از نسخه‌های رایج ویندوز مانند Windows 10 یا Windows 11 استفاده کرده و شبکه‌ای کوچک را با کمک روترهای استاندارد که وظیفه تأمین اینترنت از ISP را نیز بر عهده دارند، ایجاد می‌کنند. این نوع شبکه‌سازی حتی در شبکه‌های خانگی نیز متداول است.

در این سطح از شبکه‌سازی، حفاظت از داده‌ها و امنیت سیستم‌ها بیشتر به رفتار و دقت کاربران وابسته است. کاربران باید با استفاده از امکانات امنیتی موجود در سیستم‌عامل ویندوز و رعایت اصول اساسی امنیت، از داده‌ها و شبکه‌های خود محافظت کنند.

امکانات امنیتی سیستم‌عامل ویندوز

معمولا امکانات امنیتی سیستم عامل ویندوز شامل مواردی است که امنیت رایانه شما را در مقابل حملات و چالش ها تامین می‌نماید. به طور کلی ” اعتماد به ابزارها و لایه های امنیتی مایکروسافت ” برای کاربران خانگی و سازمان‌های کوچک کفایت می‌کند. مگر اینکه به عنوان یک فریلنسر حرفه ای در خانه و یا به عنوان مسئول واحد مالی یا اپراتور CRM یک شرکت با تهدیدات جدی در برابر حملات برنامه ریزی شده روبرو باشید. آنگاه بهتر است از ابزارهای امنیتی پیچیده تر مانند انتی ویروس های پیشرفته استفاده نمایید. به طور کلی لیست ابزارها و برنامه های امنیتی سیستم عامل مایکروسافت Windows Security شامل موارد زیر است:

1. Windows Defender: یک ابزار آنتی‌ویروس داخلی که از سیستم در برابر ویروس‌ها، بدافزارها و سایر تهدیدات امنیتی محافظت می‌کند.
2. Windows Firewall:فایروالی که ترافیک ورودی و خروجی شبکه را کنترل کرده و از دسترسی‌های غیرمجاز جلوگیری می‌کند.
3. User Account Control (UAC): قابلیتی برای محدود کردن دسترسی‌ها و تأیید تغییرات سیستمی، که از دسترسی غیرمجاز جلوگیری می‌کند.
4. BitLocker: ابزاری برای رمزگذاری داده‌های ذخیره‌شده روی دیسک سخت که از دسترسی غیرمجاز به اطلاعات حساس جلوگیری می‌کند.
5. SmartScreen Filter: قابلیتی که وب‌سایت‌ها و فایل‌های مشکوک را شناسایی و دسترسی به آن‌ها را محدود می‌کند.
6. Windows Update: به‌روزرسانی خودکار سیستم‌عامل که با دریافت آخرین وصله‌های امنیتی، سیستم را در برابر تهدیدات جدید ایمن نگه می‌دارد.
7. Controlled Folder Access: این ویژگی از پوشه‌های حساس در برابر تغییرات غیرمجاز و حملات باج‌افزار محافظت می‌کند.
8. Credential Guard: مکانیسمی برای حفاظت از اطلاعات احراز هویت کاربران که دسترسی بدافزارها به این اطلاعات را محدود می‌کند.

نکات کلیدی برای کاربران در این سطح

هر کابر به شخصه می‌تواند امنیت سیستم خود را بهبود دهد. وقتی مواردی که به اپراتور هر سیستم مربوط است را رعایت کنید طبیعتا با چالش ها و خطرات کمتری در مقابل حریم خصوصی و امنیت سیستم خودتان روبرو خواهید شد. لیست بهترین اقدامات امنیتی که یک کاربر می تواند رعایت کند در موارد زیر آمده است:

• استفاده از رمزهای عبور قوی: انتخاب رمزهای پیچیده و تغییر منظم آن‌ها برای جلوگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی.
• پرهیز از دانلود نرم‌افزارهای ناشناس: دانلود نرم‌افزارها و فایل‌ها فقط از منابع معتبر برای کاهش خطرات امنیتی.
• فعال‌سازی و مدیریت به‌روزرسانی‌ها: دریافت به‌روزرسانی‌های سیستم‌عامل و نرم‌افزارها برای کاهش آسیب‌پذیری‌ها.
• پشتیبان‌گیری منظم: ذخیره نسخه‌های پشتیبان از داده‌های مهم در مکان‌های ایمن مانند فضای ابری یا هارد دیسک‌های رمزگذاری‌شده.
• آموزش کاربران: آگاهی‌بخشی درباره تهدیدات رایج مانند فیشینگ و روش‌های ایمن کار با اینترنت.

به طور معمول؛ افرادی که مدرک کامپیوتر دارند معمولا مهارت های بیشتری در مقابله با این چالش ها از خود نشان می‌دهند. در ادامه سعی می‌کنیم بهترین راه حل تامین امنیت سیستم و شبکه‌های کامپیوتری خانگی و محلی را بیان کنیم

بهترین راه حل تامین امنیت سیستم و شبکه

اگر شما به‌عنوان یک فعال در دنیای فناوری و یا در قالب یک کارمند سازمانی احتمال می‌دهید با تهدیدات مخربی همچون هک، ویروسی شدن سیستم درگیر شوید یا همچنین با مواردی مانند سرقت اطلاعات، بدافزارها، حملات فیشینگ و دسترسی غیرمجاز به داده‌ها روبرو هستید، ما توصیه می‌کنیم در دوره مهارت‌های 7 گانه کامپیوتر ICDL شرکت کنید. این دوره در سرفصل‌های آشنایی با مبانی فناوری اطلاعات، نحوه کار با سیستم‌عامل‌ها، اصول امنیت دیجیتال، کار با نرم‌افزارهای کاربردی، مدیریت اطلاعات، امنیت ایمیل و اینترنت، و محافظت از اطلاعات شخصی و سازمانی به طور جامع درباره تامین امنیت کافی در سطح کاربر توضیح می‌دهد. مهم ترین موارد مرتبط با امنیت و شبکه در هزیم ICDL شامل موارد زیر است:

• محافظت از اطلاعات حساس.
• کار با نرم‌افزارهای ضدویروس و دیوار آتش.
• مدیریت رمزهای عبور و حساب‌های کاربری.
• استفاده ایمن از شبکه‌های اجتماعی و اینترنت.

مزایای شرکت در دوره ICDL

یکی از دلایلی که شرکت‌های معتبر برای استخدام پرسنل تأکید ویژه‌ای بر شرکت در این دوره و دریافت گواهی مهارت ICDL دارند نیز همین اهمیت توجه به حریم خصوصی و امنیت است. این مهارت‌ها نه تنها شما را از تهدیدات دیجیتال در امان نگه می‌دارد، بلکه اعتبار حرفه‌ای و قابلیت استخدام شما را نیز به طور چشمگیری افزایش می‌دهد. برخی از این مهارت‌ها شامل موارد زیر است:

• ارتقای دانش امنیتی: با یادگیری اصول امنیتی، شما می‌توانید از حریم خصوصی خود و سازمان‌تان بهتر محافظت کنید.
• جذب در بازار کار: شرکت‌های معتبر اهمیت ویژه‌ای به امنیت سایبری می‌دهند و یکی از معیارهای استخدام، داشتن گواهینامه ICDL است.
• پیشگیری از خطرات: با دانستن نکات کاربردی، می‌توانید سیستم‌ها را در برابر ویروس‌ها و تهدیدات هکری ایمن کنید.