۷ تمرین ساده برای تقویت فن بیان

خوش آمدید به قسمت جدید هرمس پادکست. در این قسمت قصد داریم ۷ تمرین ساده برای تقویت فن بیان را معرفی کنیم. پس تا انتهای این اپیزود همراه ما باشید. آیا تا به حال دیدید بعضی‌ها وقتی شروع میکنن به حرف زدن، ناخودآگاه توجه بقیه رو جلب میکنن. نه لزوما صدای خاصی دارن، نه از کلمات عجیب‌ و غریب استفاده می کنن. فقط بلدن چطور منظورشون رو واضح، روان و تأثیرگذار بیان کنن. خیلی وقت‌ها متوجه نیستیم و دقت نمیکنیم، اما کلماتی که انتخاب میکنیم و مدلی که حرف میزنیم، میتونه روی برداشت دیگران از ما و حتی تصمیم‌هایی که میگیرن تأثیر مستقیم بذاره.

یک مثال ساده اینه که فکر کن تو یه جلسه کاری میخوای با نظر همکارت مخالفت کنی. میتونی خیلی مستقیم بگی: «این روش اشتباهه و جواب نمیده.» یا همون نظرت رو اینطوری مطرح کنی: «فکر می‌کنم اگه این قسمت رو یه کم تغییر بدیم، به نتیجه بهتری برسیم.»

با توجه به هر دو حالت، داری مخالفتت رو بیان میکنی؛ اما نحوه بیان میتونه باعث بشه طرف مقابل حالت دفاعی بگیره یا با ذهن بازتری به پیشنهادت فکر کنه. و در نهایت اون چیزی بشه که تو میخواستی. در واقع، گاهی فقط اینکه چی میگیم مهم نیست؛ اینکه چطور میگیم هم اهمیت زیادی داره. از طرف دیگه، ممکنه توی یه جلسه کاری یا حتی جمع دوستات ایده خوبی داشته باشی، اما وقتی میخوای توضیحش بدی، کلمات یادت بره، چند بار حرفت رو تکرار کنی و آخرش هم احساس کنی نتونستی اون چیزی رو که توی ذهنت بوده، درست منتقل کنی. اینجاست که اهمیت فن بیان مشخص میشه.

فن بیان فقط قشنگ حرف زدن نیست؛ یعنی بتونی افکار و احساساتت رو طوری بیان کنی که طرف مقابل به‌ راحتی متوجه منظورت بشه. نکته خوب اینه که فن بیان یه مهارته و مثل خیلی از مهارت‌های دیگه، میشه یادگیریش رو شروع کرد و با تمرین بهترش کرد. طی این قسمت از هرمس‌ کست، قراره با هم تمرین هایی رو یاد بگیریم؛ که میتونی بدون هیچ تجهیزات خاصی، توی خونه انجامشون بدی.

تمرین اول: صدای خودت رو ضبط کن

اولین تمرین شاید خیلی ساده به نظر برسه اما مطمئنم خیلی ها هم برای انجامش مقاوت میکنند ، ولی حتما این تمرین رو انجام بدید چون واقعا کاربردیه. گوشیت رو بردار و فقط یک دقیقه درباره یه موضوع معمولی صحبت کن. مثلا خودت رو معرفی کن یا درباره فیلمی که اخیرا دیدی توضیح بده. بعد صدات رو گوش کن. ببین کجاها بیش‌ ازحد تند حرف زدی، کجا جمله‌ات نامفهوم شده یا چند بار از کلماتی مثل «اِمم»، «یعنی» و «در واقع» استفاده کردی.

نکته مهم اینه که قرار نیست از شنیدن صدای خودت ایراد بگیری؛ فقط میخوای متوجه عادت‌های گفتاریت بشی. چون همه ما یک سری عادت های گفتاری داریم که شاید خیلی جذاب نباشه و بهتره کم کم از گفتگوهامون حذفش کنیم.

تمرین دوم: یک متن را با صدای بلند بخون

برای بهتر حرف زدن، باید به واضح بیان کردن کلمات توجه کنی. یه متن کوتاه از کتاب یا مقاله موردعلاقه‌ات انتخاب کن و دو دقیقه با صدای بلند بخون. سعی کن انتهای کلمات رو نخوری و هر کلمه و جمله رو شمرده و کامل بیان کنی. اول آروم و شمرده شمرده صحبت کن و وقتی تونستی کلمات رو درست تلفظ کنی، کمی سرعتت رو بیشتر کن. یادت باشه هدف تند حرف زدن نیست؛ اتفاقا اگر قرار باشه بین آروم حرف زدن و تند حرف زدن یکی انتخاب بشه، آروم حرف زدن اهمیت بیشتری داره پس هدف اینه که درست صحبت کنیم حتی موقع سریع‌تر صحبت کردن هم باید کلماتمون واضح باشن.

تمرین سوم: از مکث کردن نترس

یکی از اشتباهات رایج اینه که فکر میکنیم برای داشتن فن بیان خوب، باید بدون توقف صحبت کنیم. درحالی‌ که مکث‌های به‌جا میتونن حرفمون رو قابل‌ فهم‌تر و تأثیرگذارتر کنن و حتی سخن رو جذاب تر و کاریزماتیک تر کنن.

یه جمله ساده رو امتحان کن: «برای موفق شدن، فقط تلاش کردن کافی نیست؛ باید مسیر درستی رو هم انتخاب کنیم.»

حالا همین جمله رو یه بار با عجله و یه بار با مکث کوتاه بعد از «نیست» بگو. احتمالا متوجه میشی که توی حالت دوم، شنونده فرصت بیشتری برای درک پیام داره ، پس علاقه مند میشه که به ادامه صحبت هات هم گوش بده. بهتره وسط صحبت هامون اونجایی که دنبال کلمه مناسب میگردیم، یه مکث کوتاه کنیم چون کار جذابیه.

تمرین چهارم: با لحن صدات بازی کن

اگه یکی با یه صدای کاملا یکنواخت صحبت کنه، احتمالا بعد از مدتی گوش دادن بهش سخت میشه. لحن صدا کمک میکنه احساس و اهمیت حرف‌هامون بهتر منتقل بشه.

برای تمرین، این جمله رو سه بار تکرار کن: «فکر نمیکردم امروز این اتفاق بیفته.»

بار اول با تعجب، بار دوم با خوشحالی و بار سوم با ناراحتی. کلمات هیچ تغییری نکردن، اما معنی و احساسی که منتقل میکنی، فرق میکنه. این تمرین رو میتونی موقع خوندن داستان یا حتی آماده شدن برای ارائه کلاسی هم انجام بدی.

تمرین پنجم : یک دقیقه بداهه صحبت کن

یکی از مهمترین موقعیت‌هایی که فن بیان واقعا به کارمون میاد، زمانیه که بدون آمادگی قبلی ازمون سؤال میپرسن. برای این موقعیت‌ها میتونی یه تمرین ساده انجام بدی. یه موضوع انتخاب کن و یک دقیقه درباره‌ اش حرف بزن. برای اینکه صحبتت پراکنده نشه، به سه سؤال جواب بده:

1. موضوع چیه؟
2. چرا اهمیت داره؟
3. و نتیجه یا پیشنهادت چیه؟

این روش تو یکی از آموزش های دانشگاه استنفورد گفته شده و اگه بتونید تو ذهنتون قرار بدید دیگه میتونید همه سوال هایی که یک دفعه پرسیده میشه رو جواب بدید.

تمرین ششم : داستان‌های کوتاه تعریف کن و از مثال استفاده کن

یه مثال خوب، بیشتر از توضیح های طولانی روی مخاطب اثر میذاره. برای تمرین داستان‌ گویی، یکی از اتفاق‌های روزمره‌ ات رو انتخاب کن و توی سه بخش تعریفش کن: اول موقعیت رو بگو، بعد اتفاقی که افتاده و در آخر نتیجه‌ اش رو توضیح بده.

تمرین هفتم : فن بیان رو توی گفت‌وگوی واقعی تمرین کن

تا اینجا بیشتر تمرین‌ ها برای تقویت فن بیان فردی بودن. اما فن بیان فقط برای صحبت جلوی آینه یا ضبط صدا نیست. باید بتونی ازش توی ارتباط واقعی با دیگران هم استفاده کنی. مثلا از یکی از دوستات بخواه دو دقیقه درباره موضوعی که دوست داری باهاش صحبت کنی بهت گوش بده. بعد ازش بپرس:

• کدوم قسمت حرفم واضح نبود؟
• یا جایی بود که احساس کنی خیلی تند صحبت کردم؟
• یا کدوم بخش از صحبتام جذابیت بیشتری برات داشت؟

فقط یه نکته خیلی مهم اینه که شرط اولیه خوب حرف زدن، خوب گوش دادنه. پس توی گفت‌ و گو اول به حرف طرف مقابل دقت کن و اجازه بده مکالمه دوطرفه باشه.

خب ، این هم از ۷ تمرین ساده برای تقویت فن بیان. همه این تمرین‌ها رو از روز اول لازم نیست عالی انجام بدی. حتی لازم نیست زیاد براش وقت بزاری، میتونی از روزی پنج دقیقه شروع کنی. یه روز صدات رو ضبط کنی ، یه روز بلندخوانی رو تمرین کن و یه روز درباره یه موضوع ساده بداهه حرف بزن.

بعد از مدتی دوباره صدای خودت رو ضبط کن و با روز اول مقایسه کن. ببین کلماتت واضح‌تر شدن؟ مکث‌هات بهتر شدن؟ راحت‌تر می‌تونی منظورت رو برسونی یا نه؟

اگه دوست داری بیشتر درباره فن بیان بدونی یا مهارت های کاربردی رو برای توسعه فردی خودت یاد بگیری، حتما به دوره های توسعه فردی در سایت هرمس سر بزن.