تاثیر ابزارهای بلاغی در فن بیان+۳ اصل مهم تاثیرگذار در سخنرانی

آیا شما هم تا به حال با افرادی برخورد داشته اید که مدل گفتار و صحبت کردنشان شما را مجذوب خود میکنند؟ این افراد از ابزارهای بلاغی استفاده می‌کند. اگر برایتان سوال شده که ابزارهای بلاغی چه هستند، به شما پیشنهاد میکنیم تا انتهای مقاله را بخوانید. بلاغت در لغت به معنی هنر متقاد کردن است. در واقع به ابزارهایی گفته میشود که گوینده از آنها برای انتقال مفهوم استفاده میکند. چه فروشنده باشید، چه سیاست مدار، به ابزارهای بلاغی برای شیواتر شدن سخنتان نیاز خواهید داشت. زیرا که همه افراد نیاز به دانستن تاثیر ابزارهای بلاغی در فن بیان دارند.

منظور از ابزارهای بلاغی چیست؟

ابزارهای بلاغی همان ترفندهایی هستند که باعث میشوند سخن گوینده خوش ریتم، قانع کننده و واقعی تر به دل بنشینند. استفاده از ابزارهای بلاغی باعث می‌شود نحوه گفتار شما تغییر کند. تصور کنید در یک جلسه هستید و سخنران جملات زیر را میگوید:

((دیروز یه اتفاق افتاد، خیلی عجیب بود… خیلی خیلی عجیب… واقعا عجیب…))❌

حسی که جمله دارد مشابه کتابهای درسی قدیمی است. حالا تصور کنید بجای جمله بالا جمله پایین گفته شود:

((دیروز وقتی وارد خونه شدم، چیزی دیدم ک نفسم رو گرفت. گلدون روی زمین افتاده بود و خاکش همه جا پخش شده بود. یه حس عجیب و سرد از تعجب و ناراحتی همزمان…))✅

جمله دوم دقیقا بخاطر استفاده مناسب از ابزارهای بلاغی بیشتر مورد توجه قرار میگیرد و تاثیر بیشتری نسبت به جمله اول روی مخاطب می‌گذارد. در جمله دوم از ابزارهایی مثل تصویرسازی و تاکید روی جزئیات استفاده شده که جز ابزارهای بلاغی هستند و باعث گیرایی بیشتر جمله شده اند.

۳ اصل اساسی ارسطو در بلاغت

از زمان های قدیم ارسطو ۳ اصل مهم برای متقاعد کردن مخاطب و سخنرانی تاثیر گذار معرفی کرده است. این سه اصل که به سه گانه ارسطو هم معروفند شامل موارد زیر هستند:

• اتوس(Ethos) که به شخصیت، منش و اعتبار گوینده اشاره دارد. در واقع ارسطو معتقد است که اعتبار گوینده در تاثیر گذار بودن کلامش و جلب اعتماد آنها نقش مهمی ایفا میکند. تصور کنید یک معمار و یک پزشک بخواهد راجب سلامتی توصیه هایی به شما بدهند. حرف کدام یک برایتان قابل استنادتر خواهد بود؟ قطعا حرف پزشک برای شما قابل قبول تر خواهد بود.
• پاتوس(Pathos) در واقع جذابیت عاطفی است. به این معنا که جذابیت سخن شما باعث برانگیخته شدن احساسات مخاطب میشود. شما میتوانید احساساتی مثل خشم، ترس، امید یا عشق را با محتوای سخنتان همراه کنید. شنوندگان نیز محتوای این سخنرانی ها را مدت زمان بیشتری به یاد خواهند داشت.
• لوگوس(Logos) همان منطق و استدلال است. شما باید در هنگام سخنرانی از اعداد و ارقام و نمودار های واقعی استفاد کنید تا بتوانید اعتماد شنونده ها را بیشتر جلب کنید. زمانی که مخاطب آمار و ارقام را میبیند راحت تر میتواند سخن شما را باور کند.

در واقع این سه اصل را به عنوان استراتژی های اصلی متقاعدسازی میشناسند، که برای ترغیب مخاطب استفاده میشوند. این ۳ اصل از سه جهت اعتبار، احساس و منطق روی ارتباط با مخاطب تمرکز دارند. هرکدام از این ۳ اصل به تنهایی ابزار قدرتمندی هستند. اما باید تلاش کنید که این ابزارها را در کنار هم استفاده کنید. بعدتر هم اصلی به نام کایروس که به زمان و مکان سنجی درست اشاره دارد، به این ۳ مورد اضافه شد.

چند مورد از مهمترین ابزارهای بلاغی

ابزارهای بلاغی بسیار متنوع و زیاد هستند اما در ادامه تعدادی از مهمترین و پرکاربردترین‌شان را برای شما آورده ایم تا باهم بررسی کنیم.

• تشبیه

همانطور که میدانید تشبیه یعنی مانند کردن چیزی به چیز دیگر. این آرایه کمک می‌کند مفاهیم پیچیده و انتزاعی، ساده تر شوند. به عنوان مثال وقتی که در حال بیان یک مفهوم سخت هستید، می‌توانید مفهوم را به یک تصویر ساده وصل کنید. مثلا بگویید (( اضطراب مانند موج میاد و می‌رود.)) این تشبیه باعث می‌شود مخاطب تا مدت ها اضطراب را مانند موج ببیند و در ذهنش ثبت شود.

• تکرار هدفمند

تکرار یکی از ابزارهای مهم برای تثبیت پیام در ذهن مخاطب است. با تکرار یک کلمه، جمله یا ایده در بخش های مختلف سخنرانی، توجه مخاطب جلب می‌شود و مفهوم بهتر در ذهنش می‌نشیند.

• تضاد

تضاد یعنی قرار دادن دو چیز متضاد کنار هم تا تفاوت و اهمیت آنها برجسته شود. شما می‌توانید با کنار هم قرار دادن دو چیز متضاد کلامتان را تاثیرگذارتر کنید.

به عنوان مثال در جمله ((زندگی هم تاریک است و هم روشن.)) عنصر روشنی در کنار تاربکب آمده که باعث توجه و تاثیر بیشتر جمله می‌شود.

• داستان گویی

زمانی که شما یک ایده یا پیام را به شکل یک داستان کوتاه و ملموس منتقل می‌کنید، در واقع از روش داستان گویی استفاده کرده اید.

این روش نه تنها باعث جذب مخاطب می‌شود، بلکه می‌تواند مفاهیم پیچیده را نیز به شکلی ساده بیان کند.

• واج آرایی

واج آرایی در واقع به تکرار یک حرف صدا دار در جمله می‌گویند. این ابزار به شما کمک می‌کند تا ریتم و لحن جملاتتان جذاب تر و خوش آهنگ تر شنیده شوند.

تاثیر ابزارهای بلاغی در فن بیان

این ابزارها مانند یک ابزار جادویی در صحبت کردن به شما کمک می‌کنند تا جذاب تر و تاثیرگذارتر صحبت کنید. تاثیر ابزارهای بلاغی در فن بیان به این صورت است:

۱.جذب مخاطب

باید سخنرانیتان را طوری تنظیم کنید که شنوندگانتان تا به آخر مشتاقانه گوش بدهند و خسته نشوند. یک سخنرانی جذاب می‌تواند مخاطبانتان را افزایش دهد و باعث بیشتر شناخته شدن شما می‌شود. استفاده از ابزارهایی که بالاتر گفتیم می‌تواند کمک شایانی به جذاب تر شدن سخنرانی و حتی شخصیت شما کند.

۲.برانگیختن احساسات

ابزارهای بلاغی مثل تشبیه و داستان سرایی کمک می‌کنند مخاطب احساساتی را تجربه کند که در گذشته این احساس را داشته. این کار باعث برانگیخته شدن احساسات یا یادآوردی تجربیات شنونده می‌شود. مخاطب زمانی که با احساسات یا تجربیات مشابه رو به رو می‌شود، راحت تر می‌تواند اعتماد کند و ترغیب او راحت تر می‌شود. از این تکنیک در بازایابی هم زیاد از آن استفاده می‌کنند. به عنوان مثال برخی محصولات می‌توانند احساساتی که ریشه در گذشته افراد دارند را برانگیخته کنند. این محصولات فروش بسیار بالاتری نسبت به محصولات جدید و کم مصرف دارند.

۳.متقاعد سازی مخاطب

اساسا هنر بلاغت، هنر متقاعد سازی است. هنگامی که شما از این ابزار در سخنرانیتان استفاده می‌کند تا فن بیان بهتری داشته باشید، شنونده راحت تر متقاعد می‌شود. زیرا که هرچه کلام زیبا و شیواتری داشته باشید، مخاطبتان با دقت بیشتری به شما گوش می‌دهد. و در نهایت با شما تعامل بیشتری می‌کنند.

۴.ایجاد ارتباط و عمق بخشی به معنا

همانطور که گفتیم اصول بلاغت (اتوس، لوگوس و پاتوس) همزمان می‌توانند بر منطق، احساس و اعتبار اثر بگذارد که ۳ ستون اصلی فن بیان هستند. همچنین آرایه ای مثل استعاره باعث می‌شود مخاطب به درک عمیق تری برسد. برای درک بهتر جمله زیر را بخوانید:

((ناخودآگاه بخشی از ذهن است که افکار و احساسات پنهان را در خود دارد.))❌

شاید شنونده پیام جمله را بفهمد، اما چون جمله کتابی و خشک است، آنرا سریع فراموش می‌کند. حال جمله زیر را ببینید:

((ناخودآگاه همانند اقیانوسی تاریک است؛ سطح آرام آن همان آگاهی ماست، اما در ژرفای آن جریان های ناپیدا و قدرتمندی حرکت می‌کنند که گاهی زندگی مان را به سواحل ناشناخته ای می‌برد.))✅

مسلما جمله دوم باعث می‌شود مخاطب نه تنها مفهوم علمی را بفهمد، بلکه با تصویر ذهنی اقیانوس، تاثیر ناخودآگاه را تجربه کند. در نتیجه این امر معنا عمیق تر می‌شود و شنونده را به مشارکت بیشتر دعوت می‌کند.

جمع بندی

تا به اینجا متوجه شدیم که ابزارهای بلاغی فقط یکسری ترفند ادبی نیستند، بلکه ستون های اصلی یک گفتار اثر گذارند. وقتی که از ابزارهایی مثل تشبیه و استعاره یا سه گانه بلاغت ارسطویی استفاده می‌کنید، نه فقط پیامتان را واضح تر منتقل می‌کنید، بلکه احساس و منطق مخاطب را همزمان درگیر می‌کنید. همین ترکیب سبب می‌شود پیام شما در ذهن مخاطب ماندگار شود.

اگر شما هم جزو افرادی هستید که می‌خواهید کلام تاثیرگذار و ماندگارتری داشته باشید نیاز دارید بدانید که تاثیر ابزارهای بلاغی در فن بیان چیست. برای تسلط به این ابزارها، شرکت در دوره بیان برتر آکادمی هرمس را به شما پیشنهاد می‌دهیم. بعد از گذراندن این دوره شما به ابزارهای بلاغت مسلط می‌شوید پیدا می‌کنید و می‌توانید شنوندگانتان را بیشتر تحت تاثیر قرار دهید.