محمد کدخدایی
هر روشی برای یادگیری که در آن نیاز به حضور فیزیکی نباشد در واقع نوعی از آموزش از راه دور است. این شامل انواع روشهای مدرن در دوران تحول دیجیتال است. رایج ترین متدها در آموزش از راه دور و یادگیری غیرحضوری شامل شرکت در کلاس آنلاین است. همچنین سبک های مجازی یادگیری امروزه جزو پرطرفدار ترین متدها برای کسب دانش و حتی مهارت است.
آموزش مجازی شامل خرید دوره ویدیویی ، فایل های PDF و یا فایل های صوتی با مضمون یادگیری است. البته انواع روش ها و متدهای گوناگون یادگیری غیر حضوری برای هردو طرف مهارتجو و استاد دارای مزایا و معایبی نیز میباشد. در این مقاله سعی داریم هرچیزی که به آموزش از راه دور مرتبط است را برای شما شرح دهیم. لطفا با ما همراه باش دوست عزیز
تاریخچه آموزش از راه دور از نسخه جهانی تا اولین ایرانی
شاید اولین بار در ایران، آموزش مجازی با تهیه کاستهای زبانآموزی شکل گرفت. بعدها رسانههای دیجیتال برای عموم مردم در دسترس قرار گرفت و این روند ادامه یافت. البته معمولاً آموزش از راه دور اشاره به زمانی دارد که اولین بار مؤسسه آموزش از راه دور وزارت آموزش و پرورش در سال ۱۳۷۲ با هدف ایجاد فرصتهای برابر آموزشی برای دانشآموزانی که امکان حضور فیزیکی در مدارس نداشتند در کشور رسماً شروع به فعالیت کرد.
بعدها مؤسساتی همچون دانشگاه پیامنور و دانشگاه جامع علمی–کاربردی به عنوان دومین و سومین مراکز آموزش از راه دور در ایران آغاز به فعالیت کردند.
هدف عالی آموزش از راه دور در ایران
هدف از شروع فعالیت این موسسات در واقع گسترش عدالت آموزشی، افزایش دسترسی به تحصیل برای اقشار مختلف و کاهش محدودیتهای جغرافیایی و مالی بود.
امروزه پس از گذشت سه دهه از شروع فعالیت مراکز آموزش از راه دور در ایران، ما شاهد رشد و نمو این سبک در سراسر کشور هستیم و اکنون نه تنها در مدارس و دانشگاهها، بلکه در حوزههای آزاد، آموزش مهارتها و حتی دورههای بینالمللی نیز شیوه های مختلف آموزش و یادگیری از راه دور به ویژه در بستر دیجیتال؛ جایگاه خود را به عنوان یک روش مدرن و سودمند تثبیت کرده است.
عدم حضور فیزیکی در کلاس چه مزایا و معایبی دارد؟
همانطور که در ابتدای مقاله اشاره نمودم پایه و اساس آموزش از راه دور در واقع عدم حضور فیزیکی افراد در یک محیط مشترک است. این سبک از آموزش باعث می شود که فرد در هر موقعیت جغرافیایی از جهان ، با هر دین و نژاد و قومیتی بتواند از فواید یادگیری یک دوره آنلاین بهره مند گردد. آموزش از راه دور و حتی دورکاری در مشاغل باعث شده تا چالش های کمتری در پیش روی مردم باشد. دسترسی به تنوع قابل توجه برای انتخاب سبک و روش یادگیری همچنین آزادی عمل در زمان و مکان یادگیری در واقع دو مزیت برجسته هر نوع یادگیری از راه دور است. اما این مورد معایب جدی نیز دارد. بگذارید توضیحات بیشتر را در قالب سوابق و خروجی مراکز از راه دور کشور برایتان توضیح دهم.
1- موسسه آموزش از راه دور آموزش و پرورش
موسسه آموزش از راه دور آموزش و پرورش که اولین و رسمیترین فراهمکننده بستر آموزش از راه دور بود، در دهه هفتاد شروع به کار کرد. هدف این مؤسسه این بود که بتواند آموزش را در مقاطع تحصیلی ابتدایی، راهنمایی و متوسطه برای افرادی که به دلیل سکونت در مناطق محروم یا روستاها، مشکلات جسمی یا محدودیتهای مالی امکان حضور در مدارس حضوری را نداشتند در دسترس قرار دهد. این مؤسسه عملکرد موفقی داشته ولی اگر بخواهیم این روش را با روش شرکت در کلاس مقایسه کنیم، خصوصاً برای مقاطع تحصیلی ابتدایی و دوره اول متوسطه (راهنمایی)، این آموزش حضوری است که دست برتر را دارد.
برتری مدارس حضوری آموزش و پرورش
سامانه شاد به عنوان پلتفرم رسمی کلاس آنلاین و آموزش از راه دور برای مقاطع مختلف ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم به طور رسمی و با موفقیت در حال فعالیت است. اما همچنان بسیاری از اساتید به ویژه معلمان دبستانی اعتقاد دارند؛ کلاسهای دبستان و راهنمایی باید به صورت حضوری برگزار شود.
5 مورد از مزایا و معایب مهم آموزش از راه دور
معلمان و اساتید معتقدند دانش آموزان در این سنین نیاز دارند که ارتباط عاطفی، اجتماعی شدن، تعامل مستقیم با معلم و همکلاسیها و همچنین شکلگیری مهارتهای پایه (خواندن، نوشتن، ریاضیات پایه) را از طریق شرکت در کلاس درس بیاموزند. و طبیعتا آموزش مجازی نمیتواند جایگزین کامل این موارد باشد. نکات مهم بیشتر را در لیست زیر بررسی کرده ایم:
- قطعاً آموزش از راه دور دسترسی دانشآموزان مناطق محروم به مدرسه را بیشتر میکند، اما نبود اینترنت پایدار میتواند همین فرصت را از بین ببرد.
- اگر خانوادهای توان پرداخت هزینه رفتوآمد را نداشته باشد، آموزش مجازی کمک بزرگی است، اما کیفیت یادگیری در مقاطع پایه احتمالاً کاهش مییابد.
- شاید بعضی دانشآموزان در خانه با تمرکز بیشتری درس بخوانند، اما بیشک نبود تعامل اجتماعی با همکلاسیها ضعف بزرگی است.
- بیشک آموزش از راه دور انعطافپذیری زمان مطالعه را بالا میبرد، اما کنترل معلم بر نظم کلاس کمتر خواهد شد.
- قطعاً در شرایط بحرانی مثل کرونا این شیوه مانع توقف آموزش شد، اما والدین بسیاری هنوز معتقدند افت تحصیلی دانشآموزان اجتنابناپذیر بوده است.
مراکز آموزش از راه دور پیام نور
پیامنور که اولین بار در سال ۱۳۶۷ (۱۹۸۸ میلادی) در کشور شروع به فعالیت کرد، آغاز فعالیت این مؤسسه باعث شد که شرایط کار و تحصیل بهصورت همزمان در کشور آسان شود. اکنون پس از گذشت بیش از ۳۵ سال از آغاز بهکار فعالیت شعب گوناگون مرکز آموزش از راه دور پیامنور در کشور، امروزه این موسسه جزو مراکز آموزش معتبر به رسمیت شناخته شده است. این مرکز دهها رشته را در موضوعاتی مانند: کامپیوتر، حسابداری، مدیریت، حقوق، علوم تربیتی، مهندسی، زبان و ادبیات فارسی، و رشتههای علوم پایه و انسانی برگزار میکند و همهساله صدها نفر در شعب مختلف از راه دور پیامنور در سراسر کشور تحصیلات دانشگاهی خود را آغاز میکنند.
مزایا و معایب پیام نور
وجود شعب دانشگاه از راه دور پیامنور باعث شده که افراد شاغل در انتخاب زمان و مکان حضور در کلاسها آزادی عمل بیشتری داشته باشند. اما برای بسیاری از موضوعات درسی نیازی به حضور فیزیکی نیست و شما میتوانید مطالب را بهصورت خودآموز یاد گرفته و سپس در آزمونها بهصورت حضوری شرکت کنید. این مؤسسات در پایان دوران تحصیلات، مدرک دانشگاهی معتبر صادر میکنند.
البته بسیاری از مردم به دنبال حضور در کلاسهای حضوری مؤسساتی همچون دانشگاه تهران و یا دانشگاه شهید بهشتی هستند و اعتقاد دارند تحصیل در این دانشگاهها از حیث کیفیت علمی، سطح اساتید، امکانات پژوهشی و جایگاه بینالمللی دارای درجه اعتبار و پرستیژ اجتماعی بیشتری نسبت به پیامنور است.
آیا با دانشگاه علمی و کاربردی آشنا هستید ؟
آیا با دانشگاه علمی–کاربردی آشنا هستید؟ این دانشگاه بهطور رسمی با هدف ارتباط مستقیم آموزش عالی با بازار کار و مهارتآموزی در ایران تاسیس شد و امروزه یکی از مهمترین مراکز تحصیلات تکمیلی مهارتمحور به شمار میآید. ویژگی اصلی دانشگاه جامع علمی–کاربردی این است که دروس تئوری را در کنار کارگاههای عملی، پروژههای شغلی و کارآموزی ارائه میدهد تا دانشجو نهتنها مدرک دانشگاهی، بلکه تجربه واقعی بازار کار را نیز به دست آورد.
مزایا و معایب از زبان محصلان
از مزایای این دانشگاه به عنوان یک مرکز آموزش از راه دور شناخته شده در بین مراکز دانشگاهی دیگر میتوان به انعطاف در انتخاب رشتههای کاربردی، شهریه مناسبتر نسبت به دانشگاههای غیرانتفاعی و تمرکز بر رشتههای فنی، مدیریتی و خدماتی اشاره کرد.
اما از معایب مراکز علمی و کاربردی شامل محدود بودن برخی رشتههای آکادمیک، کمبود اعتبار بینالمللی و نگاه صرفا مهارت محور بدون پشتوانه قوی پژوهشی است. به همین دلیل است که دانشگاه علمی–کاربردی بیشتر برای افرادی مناسب است که برای بهبود و ارتقای مهارتهای شغلی به دنبال آکادمی معتبر از راه دور هستند. همچنین ورود سریعتر به بازار کار و تحصیل همزمان با اشتغال در اصل به عنوان دو رکن اصلی انتخاب دانشگاه های علمی و کاربردی در نظر گرفته می شود.
مقایسه پیام نور و علمی و کاربردی
وجود شعب دانشگاه از راه دور پیامنور باعث شده که افراد شاغل در انتخاب زمان و مکان حضور در کلاسها آزادی عمل بیشتری داشته باشند. در این دانشگاه بسیاری از دروس بهصورت خودآموز قابل یادگیری هستند و دانشجو میتواند برای آزمونها بهصورت حضوری شرکت کند.
اما در سوی دیگر باید یک مرکز مهارتی دیگر را به شما معرفی کنیم که شرایط ایده آلی را برای تحصیلات از راه دور فراهم نموده. در واقع ” دانشگاه جامع علمی–کاربردی ” با هدف مهارتمحوری و آموزش کاربردی متناسب با بازار کار تاسیس شد. این دانشگاه بیشتر بر کارگاهها، پروژهها و حضور عملی دانشجویان در محیط کار تمرکز دارد و برخلاف پیامنور، ساختار آن بر اساس آموزش حضوری و نیمهحضوری طراحی شده است.
بسیاری از دانشجویان معتقدند که تحصیل در پیامنور از حیث آزادی زمان، امکان اشتغال همزمان و هزینه کمتر مناسبتر است، در حالیکه تحصیل در علمی–کاربردی از حیث کسب تجربه عملی، یادگیری مهارتهای شغلی و ارتباط با بازار کار درجه اعتبار و کارآمدی بیشتری دارد.
چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
دیدگاهتان را بنویسید